حوضه آبی مکران، شامل خلیج عمان و بخشی از دریای عرب است که در مجاورت اقیانوس هند است. در این مطالعه، دما، شوری و چگالی سطح و راستای قائم مربوط به بخشی از حوضه آبی مکران (E° 126/66- 425/56؛ N° 80/25 - 375/23) مورد بررسی قرار گرفته است. به این منظور، از داده های اطلس اقیانوس جهانی (2018) مربوط به سازمان ملی اقیانوسی و جوی نوا (با علامت اختصار WOA18) با قدرت تفکیک یک چهارم درجه عرض جغرافیایی به صورت میانگین فصلی و سالیانه استفاده شده است. نقشه های سطحی با استفاده از نرم افزار ArcGIS، نقشه های مقاطع عرضی با استفاده از نرم افزار Surfer و پروفابل قائم میانگین گیری شده با استفاده نرم افزار Grapher برای هر فصل و به صورت سالیانه ترسیم شد. نقشه های سطحی با درون یابی اسپلاین ترسیم شدند. مقاطع عرضی از سطح تا عمق 2000 متر به فاصله دو درجه عرض جغرافیایی (جمعا چهار ترانسکت) ایجاد شد و فاصله بین شبکه نقاط داده ای با استفاده از درون یابی IDW تکمیل شد. نتایج نشان می دهد که تغییرات چگالی تا حد زیادی وابسته به تغییرات شوری به طور مستقیم و تغییرات دما به طور معکوس است. تغییرات فصلی کمیت ها و تغییرات مکانی در حوضه آبی مکران مشهود می باشد. همچنین مقاطع عرضی نشان می دهد که تغییرات ترموکلاین و هالوکلاین آب به یکدیگر وابسته بوده و بر تغییرات پیکنوکلاین تاثیر مستقیم دارند. افزایش دما موجب کاهش چگالی و افزایش شوری موجب افزایش چگالی و در نتیجه سقوط لایه سنگین از سطح به عمق بیشتر می شود. همچنین به خوبی تفاوت چشمگیر شوری در سمت غرب به دلیل وجود توده آب خلیج فارس (PGW) و در شرق به دلیل ورودی رودخانه و رخداد مونسون تابستانه در این حوضه دیده می شود. اگرچه میانگین چگالی سطحی سالیانه حوضه آبی مکران kg m-3 5/24 می باشد اما در فصل گرم و پرباران تابستان مقدار آن کاهش می یابد. همچنین، غرب خلیج عمان، گرم و شورتر از شرق آن است. و مناطق کم عمق استرس دمایی بیشتری را نسبت به میانه حوضه که عمیق تر است، تجربه می کنند. به علاوه، لایه آمیخته (به ویژه از سطح تا عمق 30 متری) تحت تاثیر شدید تغییرات فصلی است و تفاوت فصل گرم تابستان و فصل سرد زمستان به خوبی در پروفایل های قائم حوضه آبی مکران دیده می شود. وجود توده آب خلیج فارس در عمق 250 الی 400 متری دیده می شود. در لایه های عمقی با عمق بیش از 1000 متر نیز، دما تغییرات فصلی ناچیز دارد؛ اما شدیدا کاهش می یابد و به دمای C° 4 درجه سانتی گراد می رسد. چگالی نیز شدیدا افزایش می یابد و به بیش از kg m-3 33 می رسد.

فرورانش صفحه عمان به زیر پوسته ایران موجب پیدایش کمربند برافزایشی زمین ساختی فعال مکران شده است. الگوی تغییرات مکانی-فضایی زمین ساختی مکران را می توان، با بررسی لندفرم های این ناحیه و ازجمله اندازه گیری شاخص های ژئومورفیک مشخص کرد. در این پژوهش با محاسبه کمیت های مورفوتکتونیک حوضه ها (شکل، طول، تقارن و عدم تقارن و... حوضه، تراکم و نسبت انشعاب و... شبکه زهکشی، نسبت مساحت و طول رده آبراهه ها) در حوضه های زهکشی جگین، سدیج، کهیر و باهوکلات، الگوی رفتاری حوضه ها به نیروهای نوزمینساختی مشخص شده اند. استخراج شاخص ها و مقایسه کمی مکانی آن ها با استفاده از داده های توپوگرافی (مدل های رقومی ارتفاعی) و نقشه های زمین شناسی در قالب مدل های موجود در نرم افزارها صورت گرفته است. علاوه بر شاخص های متداول عدم تقارن آبراهه (AF)، ناهنجاری (Da) و تراکم ناهنجاری سلسله مراتبی (Ga)، تقارن توپوگرافی عرضی (T)، پیچناکی رودخانه (S)، شکل حوضه (BS) از شاخص های سطحی نسبت مساحت رده و طول آبراهه ها نیز جهت ارزیابی کنش- واکنش زمین ساخت- فرم حوضه ها استفاده شده اند. نتایج کمی حاصل نشان می دهند که: حوضه جگین بر اساس میزان ناهنجاری در تقارن و شکل حوضه، حوضه باهوکلات بر اساس ناهنجاری های سلسله مراتبی (Da) و تراکم سلسله مراتبی، و توپوگرافی عرضی، و حوضه کهیر بر اساس پیچناکی دارای بیشترین فعالیت تکتونیک هستند. دلیل ناهنجاری شاخص ها در حوضه ها را می توان ناشی از عملکرد تکتونیک فعال بر منطقه دانست. با تاثیر پذیرفتن پارامترهای زمین شناسی و ایجاد آنومالی های تکتونیک، جنس زمین تغییریافته و فرسایش در حوضه ها دگرگون خواهد شد. اما بر اساس شاخص نسبت مساحت رده ها و طول آبراهه ها حوضه باهوکلات بیشترین فعالیت زمین ساختی را دارد. بنابر نسبت مساحت رده آبراهه ها، طول آبراهه ها و شاخص تقارن توپوگرافی میزان تغییر شکل زمین ساختی کمربند برافزایشی مکران از غرب به شرق افزایش می یابد. این در صورتی است که، شاخص عدم تقارن آبراهه روندی کاهشی داشته و سایر شاخص ها در جهت غربی-شرقی الگوی خاصی را نداشته و بسته به حوضه موردنظر متفاوت هستند.

دوشکلی جنسی پدیده ای معمول در بین برخی آرایه های ماهیان از جمله ماهیان گورخری جنس Aphanius می باشد. در مطالعات ریخت سنجی آرایه ها یا جمعیت های ماهیان برای بررسی فرآیندهای زیستی مثل سازگاری و تکامل، وجود دوشکلی جنسی، آنالیز مجزا برای هر دو جنس را ضروری می کند. از این رو این تحقیق با هدف تعیین جنس مطلوب در گونه Aphanius dispar برای مطالعات ریخت سنجی به اجرا درآمد. برای این منظور تعداد 1800 عدد ماهی (نر و ماده) از سه جمعیت رودخانه های سرباز، مهران و شور نمونه برداری گردید. سپس از نیمرح نمونه ها عکسبرداری گردید و برروی تصاویر دو بعدی حاصل، تعداد 17 نقطه لندمارک (نقطه نشانه) تعیین و با استفاده از نرم افزار TpsDig2 رقومی شد. داده های حاصل هر جنس به صورت جداگانه و تمام جنس ها به صورت کلی، پس از آنالیز پروکراست، با استفاده از تحلیل های چندمتغیره PCA، CVA و MANOVA مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج تمایز جمعیت های مورد مطالعه را از نظر شکل نشان داد ولی در آنالیز جداگانه جنس های نر و ماده، تفاوت معنی داری در شکل بدن جمعیت های رودخانه های شور و مهران یافت نشد. در بررسی دوشکلی جنسی نواحی سر و تنه یک ویژگی اصلی بین جنس های این گونه بود. براساس نتایج در این گونه جنس نر به عنوان جنس مطلوب تر برای بررسی مقایسه ریختی بین جمعیت های مختلف پیشنهاد می گردد.

مکران، ناحیه ای است که در جنوب بلوچستان و در سواحل شمالی دریای مکران (عمان) قرار دارد. این سرزمین، از موقعیت جغرافیایی ویژه ای برخوردار است و بنادر آن از دیرباز، جایگاه تجاری ممتازی داشته اند. مکران، از تاریخی چندهزار ساله و تمدنی ارزشمند بهره مند است. درباره ریشه لغوی مکران و محدوده آن سرزمین و نیز پیوستگی اداری و سیاسی آن جا با ایالت های مجاور، نظرات گوناگونی وجود دارد. همچنین، در مورد شهرها، بنادر و آبادی های مربوط به مکران، اختلاف آراء بسیار است. در این مقاله، بر اساس اطلاعات موجود در منابع و اسناد تاریخی و جغرافیایی و نیز تحقیقات صاحبنظران، تلاش شده است که پاره ای ابهامات درباره مکران بر طرف گردد.

از جمله ویژگی های زیست شناختی ماهیان، ساختار اسکلتی آنها است که در مطالعات آرایه شناسی و انعطاف پذیری ریختی برای درک تکامل ماهیان اهمیت زیادی دارد. در مسیر تکامل، جدایی زیستگاه ها سبب بروز تفاوت های ریختی به ویژه در ساختار اسکلتی می شوند که در نهایت می تواند موجب تمایز جمعیت ها گردد. از این رو این مطالعه با هدف بررسی ویژگی های استخوان شناسی گونه C. morar و مقایسه استخوان شناسی دو جمعیت ناهم بوم این گونه در دو حوضه مکران و ماشکیل به اجرا درآمد. برای این منظور تعداد 30 قطعه ماهی از هر حوضه نمونه برداری گردید. نمونه ها پس از بیهوشی در محلول گل میخک در فرمالین 10% بافری تثبیت و با هدف مطالعات استخوان شناسی شفاف سازی، با استفاده از آلیزارین رد و آلسیان بلو رنگ آمیزی شدند. سپس ویژگی های استخوان شناسی این گونه با جزئیات توصیف گردید. نتایج نشان داد که در جمعیت رودخانه سرباز خارهای خونی و عصبی دارای زاویه انحناء کمتری نسبت به جمعیت روخانه ماشکیل می باشند که سبب بروز پهنای بیشتر بدن آنها شده است. همچنین در جمعیت رودخانه ماشکیل پهن تر بودن ساقه دمی با افزایش تعداد خارهای عصبی در قسمت دم یا دو شاخه ای شدن آن همراه بود. به علاوه تفاوت هایی در ویژگی استخوان های آهیانه، اطراف پروانه ای، ومر و کمان آبششی نیز مشاهده شد. این تمایزهای ریختی می تواند بیانگر تکامل در حال بروز در پاسخ به شرایط زیستگاهی متفاوت و جدایی جغرافیایی باشد.